قوله : ثمّ لا يبعد . جمله سه صورت دارد . 1 ) بعضى از جملات فقط به‌صورت خبر به كار مىروند . مثلا مطرت السماء ( باران باريد ) . 2 ) بعضى از جملات فقط به‌صورت انشاء به كار مىروند مثل صلّ . در اين دو صورت بحثى وجود ندارد . 3 ) بعضى از جملات گاهى به‌صورت خبر و گاهى به‌صورت انشاء به كار مىروند مثل بعت كه گاهى در اخبار از بيع و گاهى در انشاء بيع به كار مىرود . در اين‌گونه از جملات دو نظريه معروف وجود دارد . 1 ) نظريهء مصنّف : اختلاف اين جملات در صورت خبر بودن با اين جملات در صورت انشاء بودن در امرى خارج از معناست . يعنى معناى اين جملات در صورت خبر بودن با معناى اين جملات در صورت انشاء بودن مادّة و هيئة يكى است و اختلاف اين جملات در قصد مستعمل است . اگر قصد مستعمل حكايت باشد جمله خبر و اگر قصد مستعمل ايجاد باشد جمله انشاء مىشود و بديهى است كه قصد مستعمل خارج از معنا است ( همان‌طورى كه معناى اسم و معناى حرف يكى است و اختلاف آنها در قصد مستعمل است يعنى اگر مستعمل قصد دارد معنا را مستقلا استعمال كند ، از اسم استفاده مىكند و اگر قصد دارد معنا را غير مستقلّ استعمال كند ، از حرف استفاده مىكند . اين قصد استقلالى و غير استقلالى از حالات استعمال است و از موضوع له و مستعمل فيه خارج است ) . « 1 » 2 ) نظريهء مشهور : اختلاف اين جملات در صورت خبر بودن با اين جملات در صورت انشاء بودن در اصل المعنى است . يعنى معناى اين جملات در صورت خبر بودن حكايت و معناى اين جملات در صورت انشاء بودن ايجاد است . قوله : ثمّ انّه . اقوال دربارهء مبهمات :

--> ( 1 ) - نهاية الدراية ، ج 1 ، ص 21 .